Wigeze wibaza uko abarimu bamenya niba abanyeshuri babo koko bumvise amasomo? Igisubizo kiri mu isuzuma rikozwe neza. Nk’uko umukanishi mwiza akenera ibikoresho byiza byo gusuzuma ikibazo cy’imodoka, abarimu nabo bifashisha uburyo butandukanye bwo gusuzuma kugira ngo bamenye aho abanyeshuri bageze mu myigire yabo.
Isuzuma si ugutanga amanota gusa, ahubwo ni uburyo bwo kwemeza ko abanyeshuri bari ku murongo w’ibyo bagomba kumenya. Ukoresheje uburyo butandukanye bwo gusuzuma, abarimu bashobora kumenya aho abanyeshuri bazi neza nโaho bakeneye ubufasha. Ibi bituma bashobora guhindura uburyo bwabo bwo kwigisha kugira ngo bujyane nโibyo abanyeshuri bakeneye.
Muri ubu buryo bwo gusuzuma, hari ibikoresho bibiri by’ingenzi: ibikoresho by’isuzuma (assessment instruments) n’imfashanyigisho zo gutanga amanota (marking guides). Reka dusobanukirwe uko bikora nโakamaro kabyo mu myigire.
Ibikoresho byโIsuzuma ni iki?
Tekereza uri umwarimu cyangwa umutoza ushaka kumenya niba abanyeshuri bawe bumvise neza amasomo. Ibikoresho byโisuzuma ni ibikoresho bifasha mu gukusanya ibimenyetso byโimyigire yโabanyeshuri. Si ibizamini byanditse gusa, ahubwo hari uburyo butandukanye bwo gupima ubumenyi.
Itandukaniro ry’igikoresho cy’isuzuma n’igikoresho cy’ikizamini:
Nkโuko Australian Skills Quality Authority (ASQA) ibisobanura, igikoresho cy’isuzuma (assessment instrument) ni uburyo runaka bwo gukusanya ibimenyetso, nko gukora ikizamini cyanditse cyangwa umushinga. Naho igikoresho cy’ikizamini (assessment tool) ni igitekerezo rusange kirimo igikoresho ubwacyo, ibikoresho bifasha ndetse n’uburyo bwo gusuzuma ibimenyetso.
Ubwoko bwโibikoresho byโisuzuma bikunze gukoreshwa:
- Ibizamini byanditse: Bikoreshwa cyane mu gupima ubumenyi bwโingenzi, ariko si bwo buryo bwiza ku bushobozi buhambaye.
- Imishinga: Ifasha abanyeshuri kwiga neza no kugaragaza ibyo bamenye binyuze mu bushakashatsi cyangwa kwerekana ibyavuye mu isuzuma.
- Ibikorwa byโamakoraniro (Presentations): Bishobora gupima ubushobozi bwo kuvuga mu ruhame no kwerekana ibyo umuntu azi.
- Porogaramu y’ibikorwa byโumunyeshuri (Portfolio): Iyi ni dosiye irimo ibikoresho bitandukanye byerekana iterambere ryโumunyeshuri mu gihe runaka.
- Ibikorwa ngiro (Practical tasks): Nkโiyo abanyeshuri bakora imyitozo ijyanye nโakazi bazakoramo.
- Ibizamini byo kuri interineti: Byoroshya gusuzuma ubumenyi mu buryo bwihuse kandi bworoshye.
- Ubusesenguzi bwโimiterere yโikibazo (Case Studies): Byifashishwa mu kwiga no gusobanura ibibazo byโukuri.
- Akazi gakorerwa mu matsinda: Gasesengura ubushobozi bwo gukorana nโabandi no gutanga ibitekerezo mu itsinda.
Guhitamo Igikoresho Kiboneye ku Isuzuma
Buri buryo bwโisuzuma bugira uko bwifashishwa bitewe nโicyo ushaka gupima. Nkโuko watoranya igikoresho gikwiye ku murimo runaka, ni ngombwa no guhitamo igikoresho cyโisuzuma gihuye nโintego zโimyigire.
Ibintu byโingenzi byo kwitaho:
- Intego zโimyigire: Ni ubuhe bumenyi cyangwa ubumenyi ngiro abanyeshuri bagomba kugaragaza?
- Ibyifuzo byโabanyeshuri: Hari abiga neza binyuze mu kwandika, abandi mu biganiro cyangwa mu bikorwa ngiro.
- Uburebure bwโisuzuma: Urashaka gupima ubumenyi bwose cyangwa ubushobozi runaka?
- Imiterere yโuburyo bwโimyigire: Hari abiga neza babonye amashusho, abandi bumva, abandi bagakora.
Urugero:
- Abanyeshuri bakunda amashusho: Bakeneye imbonerahamwe, ibishushanyo, cyangwa impapuro zisobanura.
- Abanyeshuri bumva neza ibyavuzwe: Bashobora gukorwa nโibiganiro, impaka, cyangwa ibisobanuro.
- Abakunda gukora ibintu bifatika: Bafashwa nโimyitozo, imyidagaduro, cyangwa kwerekana ibyo bazi mu bikorwa bifatika.
Imfashanyigisho zo Gutanga Amanota (Marking Guides)
Iyo umaze gukoresha ibikoresho byโisuzuma, hakurikiraho uburyo bwo gutanga amanota mu buryo bwumvikana kandi bwuzuye. Imfashanyigisho zo gutanga amanota (rubrics) zifasha abarimu kumenya aho bagomba gushyira abanyeshuri no kwirinda ivangura mu gutanga amanota.
Nkโuko Queensland Curriculum and Assessment Authority ibivuga, imfashanyigisho zo gutanga amanota zifasha abarimu kugira uburyo bwihariye bwo gusuzuma imikorere yโumunyeshuri.
Ibiri mu mfashanyigisho zo gutanga amanota:
- Intego zโimyigire: Ibisabwa ku banyeshuri birasobanurwa neza.
- Urwego rwโubushobozi: Aho abanyeshuri bashyirwa bitewe nโuburyo bitwaye mu kizamini.
- Ibisobanuro by’uburyo bwโimikorere: Hari ibisobanuro bifasha umwarimu kumenya impamvu umunyeshuri ahawe amanota runaka.
Uburyo bwo gukoresha marking guides:
- Kugabanya ivangura mu gutanga amanota: Ibi bikuraho kwitiranya imyumvire bwite yโumwarimu nโubumenyi bwโumunyeshuri.
- Gutanga ubusobanuro bwuzuye ku banyeshuri: Ubashishikariza gukosora ahari intege nke.
- Kongera ubumenyi bwโabanyeshuri: Bubafasha kumenya aho bakwiye gushyira imbaraga.
Kwihugura mu Isuzuma no Gutanga Amanota
Uburyo bwo gusuzuma burakomeza guhinduka, ni ngombwa gukomeza kwihugura kugira ngo hakoreshwe uburyo bugezweho kandi bwizewe.
Iyo ukoresha isuzuma rikwiye:
โ
Abanyeshuri baba bafite ubushake bwo kwiga.
โ
Bamenya neza ibyo bakeneye gukosora.
โ
Abarimu bagira ubushobozi bwo gutanga amanota mu buryo bwumvikana kandi bwemewe.
Uburyo bwo kongera ubumenyi mu isuzuma:
- Kwitabira amahugurwa yโabarimu
- Gusoma inyandiko zirebana nโuburyo bwo gutanga amanota
- Kugerageza uburyo bushya bwo gukosora no gutanga amanota
Mu Rwanda no ku isi hose, abarimu barasabwa kongera ubumenyi mu isuzuma kugira ngo bafashe abanyeshuri kubona amanota akwiye kandi atanga ishusho nyayo yโubumenyi bwabo.
Iyo ushyize imbaraga mu gukoresha ibikoresho byโisuzuma nโimfashanyigisho zo gutanga amanota, uburere butera imbere kandi abanyeshuri bagira amahirwe yo gutsinda neza. ๐
![]()


